/** * @medieval-kit/bronze-bell * * Boyunduruğa asılı tunç çan. Kilise kulesi, köy meydanı, gemi güvertesi. * * Kitin en çok "makine" olan parçası: çanın kendisi kolay, asıl mesele * ÇALIŞMASI. İki gövde birbirinden bağımsız sallanıyor — * * - Çan boyunduruk ekseninde sönümlü bir sarkaç gibi gidip geliyor. * - TOKMAK aynı eksende ama GECİKMELİ. Çanı çalan şey tam olarak bu gecikme: * çan bir yöne giderken tokmak geride kalıyor, sonra yetişip kenara * çarpıyor. İkisi birlikte hareket etseydi çan sessiz olurdu — nitekim * ilk denemede tokmağı çanın `extras` gövdesi yapmıştım ve tam olarak öyle * oldu: çan sallanıyor, hiçbir şey olmuyordu. * * Ses YOK. Model sahnenin ses sistemi hakkında varsayım yapamaz; ihtiyacı olan * `actions.strikes()` sayacını okuyup kendi sesini çalar. */ import type { BufferGeometry } from 'three' import { bandGeometry, boxGeometry, chamferedBoxGeometry, createKitModel, createTinter, flipGeometry, jitter, latheGeometry, mergeColoured, prismGeometry, type Level, } from '../core/index.ts' export interface BronzeBellConfig { /** Çanın ağız çapı (metre). */ readonly diameter: number /** Çanın kendi yüksekliği (metre). */ readonly height: number /** Boyunduruk kirişinin uzunluğu, çapın oranı olarak. */ readonly yoke: number /** Tam savrulmadaki açı (derece). */ readonly swing: number /** Sönümlenme hızı. Büyük değer çabuk durur. */ readonly damping: number readonly seed: number } export const bronzeBellDefaults: BronzeBellConfig = { diameter: 0.36, height: 0.4, yoke: 1.35, swing: 34, damping: 0.55, seed: 67, } export type BronzeBellParts = 'bell' | 'clapper' | 'yoke' export interface BronzeBellActions { /** Çanı çalar: sarkacı tam savrulmadan başlatır. */ ring(): void /** Hareketi anında durdurur. */ still(): void /** Çan hâlâ sallanıyor mu. */ isRinging(): boolean /** * Tokmağın kenara kaç kez çarptığı. Ses çalmak isteyen tüketici bu sayacı * izler: `update()` sonrası artmışsa vuruş olmuş demektir. */ strikes(): number } export function createModel(overrides: Partial = {}) { // Sarkacın durumu inşanın DIŞINDA: `configure()` çanı susturmamalı. let angle = 0 let velocity = 0 let clapper = 0 let clapperVelocity = 0 let strikes = 0 let lastSide = 0 return createKitModel({ id: 'bronze-bell', defaults: bronzeBellDefaults, slots: ['brass', 'iron', 'oak'], build: ({ config, random }) => { const tint = createTinter(random) const radius = config.diameter / 2 // Dönme ekseni: boyunduruğun kirişi. Her şey buna göre konumlanıyor. const pivotY = config.height * 0.62 const half = config.height / 2 // --- Çan gövdesi ------------------------------------------------------ // Çan eğrisi keyfi değil: yukarıda dik omuz, ortada içbükey bel, ağza // doğru dışa açılan etek ve en altta kalınlaşan bir dudak (ses halkası). // O dudak olmadan silüet plastik bir huniye benziyor. const bellProfile: Level[] = [ { y: -half + config.height * 0.02, radius: radius }, { y: -half + config.height * 0.07, radius: radius * 0.855 }, // dudağın keskin açılımı { y: -half + config.height * 0.15, radius: radius * 0.75 }, { y: -half + config.height * 0.36, radius: radius * 0.665 }, // bel: neredeyse düz { y: -half + config.height * 0.6, radius: radius * 0.615 }, { y: -half + config.height * 0.79, radius: radius * 0.57 }, { y: -half + config.height * 0.92, radius: radius * 0.49 }, // omuz dönüşü { y: half, radius: radius * 0.38 }, ] // Çan bir KABUK: dışı, içi ve ikisini ağızda birleştiren bir dudak. // Tepesi kapalı (taç masif), ağzı açık. const skirt = latheGeometry(bellProfile, 12, [0, 0, 0], tint('brass', -0.06, 0.7), { colourTop: tint('brass', 0.05, 0.7), capBottom: false, // ağız AÇIK: çanın içi görünmeli capTop: true, }) // İç yüzey. Sarımı `flipGeometry` ile çevriliyor — `scale(-1, 1, 1)` ile // aynalamak da normalleri çeviriyor ama geometriyi de aynalıyor ve // kapağı ters yöne bakar hâlde bırakıyordu: çanın tepesinde delik // görünmesinin sebebi buydu. const innerProfile = bellProfile.map((level) => ({ y: level.y + config.height * 0.02, radius: level.radius * 0.88, })) const inner = flipGeometry(latheGeometry( innerProfile, 12, [0, 0, 0], tint('brass', -0.24, 0.5), { capBottom: false, capTop: false }, )) // Ağız dudağı: iç ve dış kabuğu birleştiren halka. Onsuz ağız kenarında // kabuk kalınlığı kadar bir yarık kalıyor ve çanın içi "hiçlik" oluyor. const lipY = -half + config.height * 0.02 const lip = bandGeometry( radius * 0.995, lipY, config.height * 0.035, radius * 0.115, 12, tint('brass', -0.12, 0.6), ) // Taç: çanı boyunduruğa bağlayan kulaklar. const crown: BufferGeometry[] = [skirt, inner, lip] for (let i = 0; i < 3; i += 1) { const a = (i / 3) * Math.PI * 2 const ear = chamferedBoxGeometry( [radius * 0.13, radius * 0.1], [radius * 0.1, radius * 0.08], config.height * 0.16, radius * 0.03, [0, 0, 0], tint('brass', 0.08, 0.6), ) ear.translate(Math.sin(a) * radius * 0.17, half + config.height * 0.05, Math.cos(a) * radius * 0.17) crown.push(ear) } const bell = mergeColoured(crown) bell.translate(0, -pivotY, 0) // menteşe orijine gelsin // --- Tokmak ------------------------------------------------------------ // Askı çubuğu + top. Askı çubuğu ekseninden aşağı iniyor, top ağız // hizasının biraz üstünde: gerçek tokmak çanın dudağına vurur. const drop = pivotY + half * 0.55 const stem = prismGeometry(radius * 0.035, radius * 0.028, drop, 5, [0, -drop / 2, 0], tint('iron', -0.02, 0.7)) const ball = latheGeometry([ { y: -radius * 0.12, radius: radius * 0.04 }, { y: -radius * 0.06, radius: radius * 0.11 }, { y: radius * 0.04, radius: radius * 0.115 }, { y: radius * 0.1, radius: radius * 0.05 }, ], 7, [0, -drop, 0], tint('iron', 0.05, 0.7)) const clapperGeometry = mergeColoured([stem, ball]) // --- Boyunduruk --------------------------------------------------------- // SALLANMAZ: çanın asıldığı sabit parça. Kendi orijini yok, yani model // uzayında duruyor. const beamLength = config.diameter * config.yoke const beamY = pivotY + radius * 0.2 // Kiriş ZATEN yatay üretiliyor: `chamferedBoxGeometry`'nin ilk iki // argümanı X–Z ayak izi, üçüncüsü Y yüksekliği. Buraya bir `rotateZ` // koymuştum ve kirişi dikleştirip çanın tepesinden bir direk gibi // çıkarmıştı — yardımcının hangi ekseni "yükseklik" saydığını yanlış // hatırlamanın bedeli. const beam = chamferedBoxGeometry( [beamLength, radius * 0.24], [beamLength * 0.98, radius * 0.21], radius * 0.3, radius * 0.04, [0, beamY, 0], tint('oak', 0.02), ) const yokePieces: BufferGeometry[] = [beam] // Yataklar: kirişi taşıyan iki demir kulak. Kirişin ÜSTÜNE taşıyorlar — // hem gerçek yatak öyledir hem de üst yüzleri kirişinkiyle aynı hizada // olduğunda ikisi aynı düzleme oturup titriyordu. for (const side of [-1, 1]) { yokePieces.push(boxGeometry( [radius * 0.09, radius * 0.56, radius * 0.28], [side * beamLength * 0.34, beamY - radius * 0.02, 0], tint('iron', jitter(random, 0.04), 0.7), )) } return { bell: { slot: 'brass' as const, geometry: bell, origin: [0, pivotY, 0] as const }, clapper: { slot: 'iron' as const, geometry: clapperGeometry, origin: [0, pivotY, 0] as const, }, yoke: { slot: 'oak' as const, geometry: mergeColoured([yokePieces[0]!]), extras: [{ slot: 'iron' as const, geometry: mergeColoured(yokePieces.slice(1)) }], }, } }, actions: ({ parts }) => { const apply = (): void => { parts.bell.anchor.rotation.z = angle parts.clapper.anchor.rotation.z = clapper } apply() return { ring: () => { // Hep AYNI yönden başlamıyor: art arda çalınan bir çan makine gibi // duruyordu. Yön mevcut hıza göre seçiliyor, yani devam eden bir // sallanmaya vurmak onu güçlendiriyor. const direction = velocity >= 0 ? 1 : -1 velocity += direction * 3.4 }, still: () => { angle = 0; velocity = 0; clapper = 0; clapperVelocity = 0 apply() }, isRinging: () => Math.abs(angle) > 1e-4 || Math.abs(velocity) > 1e-4, strikes: () => strikes, } }, update: (dt, { parts, getConfig }) => { const step = Math.min(0.05, Math.max(0, dt)) if (step === 0) return const config = getConfig() const limit = (config.swing * Math.PI) / 180 if (Math.abs(angle) < 1e-5 && Math.abs(velocity) < 1e-5 && Math.abs(clapper) < 1e-5 && Math.abs(clapperVelocity) < 1e-5) return // Çan: sönümlü sarkaç. Geri çağırma kuvveti açıyla orantılı (küçük açı // yaklaşımı), sürtünme hızla orantılı. velocity += -angle * 26 * step - velocity * config.damping * step angle += velocity * step if (Math.abs(angle) > limit) { angle = Math.sign(angle) * limit velocity *= -0.35 // boyunduruk sınırına çarpma } // Tokmak: kendi sarkacı, ama askısı ÇANLA birlikte taşınıyor. Sürüklenme // terimi (angle - clapper) tam olarak gecikmeyi üretiyor. clapperVelocity += (angle - clapper) * 34 * step - clapperVelocity * 0.9 * step clapper += clapperVelocity * step // Çarpma: tokmak çanın iç duvarına değdiğinde. Duvar çanla birlikte // döndüğü için sınır MUTLAK değil, çana GÖRE. const reach = 0.26 const relative = clapper - angle if (Math.abs(relative) > reach) { const side = Math.sign(relative) clapper = angle + side * reach clapperVelocity *= -0.55 // Aynı yönde art arda sayılmasın: bir vuruş, bir yön değişimi. if (side !== lastSide) { strikes += 1; lastSide = side } } else if (Math.abs(relative) < reach * 0.4) { lastSide = 0 } parts.bell.anchor.rotation.z = angle parts.clapper.anchor.rotation.z = clapper }, }, overrides) }